یک طراح صنعتی سعی دارد با استفاده از فکر و قوه­ی ابتکار و اصول زیبایی شناسی، خشونت صنعت را خنثی کرده و اشیاء و محیطی زیبا و مناسب برای بشر خلق کند.

 

متخصصان این رشته علاوه بر نظارت بر شکل ظاهری و روند تولید محصولات، می­توانند در شاخه­های طراحی بسته بندی و فضاهای کاری نیز تسلط پیدا کنند.

 

یک طراح صنعتی برای بروز افکار و ایده­های خود به ابزاری همچون ماژیک، مداد رنگی، راپید، چوب، گِل مجسمه سازی، گچ، دوربین عکاسی، کامپیوتر و … نیاز دارد که روش کار با این ابزار بر حسب مورد در دانشگاه تدریس می­شود. البته لازم به ذکر است که یک طراح صنعتی خوب و زبردست، برای تکمیل دانش خود به مباحث و دروس دانشگاهی بسنده نکرده و هر روز خود را درگیر کشف و یادگیری از منابع مختلف می­کند.

 

یک طراح برای ارائه­ی محصولی بی عیب و نقص، نیاز به قوه­ی تخیل، صبر و حوصله­ی بالا، دستان چالاک و چشمان تیزبین و حس مردم گرایانه­ دارد که علاوه بر این­ها، اطلاعات پایه­ی ریاضی و هنر و همچنین شناخت مواد گوناگون همچون پلاستیک­ها، فلزات، شیشه، چوب، سرامیک و انواع چسب­ها می­تواند در بهبود شرایط و محصولات ایفای نقش کند.

 

آینده­ی کاری یک طراح صنعتی ارتباط تنگاتنگی با تخصص­هایی همچون مهندسین مکانیک، صنایع، کامپیوتر و همچنین نقشه کش صنعتی، گرافیست، مدیر فروش و بازاریابی و … دارد که بسته به کالایی که قرار است تولید شود امکان کم شدن و یا اضافه شدن به این تخصص­ها وجود دارد. می­توان گفت هر جا که به بهبود شرایط تولید و ایجاد طرح­های نوین جهت آسایش مشتری و جذب آن می­اندیشند، وجود یک طراح صنعتی ماهر و توانا ضروری است.

 

اگر علاقه­مندید در آینده، در این وادی مشغول به کار شوید، از هم اکنون بایستی سه مقوله را سرلوحه­ی خود قرار دهید: خوب دیدن، خوب اندیشیدن و خوب طراحی کردن.

این رشته جزء رشته­های هنری بوده و در دانشگاه­های معتبری در ایران تا مقطع کارشناسی ارشد و در خارج از کشور تا مقطع دکتری تدریس می­شود.

در زیر چند عنوان درسی که در زیر شاخه­ی دروس کارشناسی این رشته تدریس می­شود را ملاحظه می­کنید:

 

–         مبانی هنرهای تجسمی

–         کارگاه طراحی

–         مدلسازی دستی

–         عکاسی

–         حجم سازی

–         هندسه

–         ریاضی

–         فیزیک

–         ارگونومی

–         نقشه کشی صنعتی

–         طراحی فنی

–         مدلسازی کامپیوتری

–         تاریخ طراحی صنعتی

–         اقتصاد

–         جامعه شناسی

–         مواد و روش­های ساخت

–         بسته بندی

–         محیط زیست

–         مبلمان

–         بیونیک

–         و …

 

معرفی رشته طراحی صنعتی به زبان دیگر

طراحی صنعتی همان طور که از نامش پیداست ترکیبی است از هنر طراحی و آشنایی با صنعت؛ نوآوری در صنعت عاملی است که به دلیل بروز نیازهای جدید و همچنین نیاز انسان به تنوع، همواره مورد توجه است. در این میان لازم است افرادی با تسلط به طراحی با توجه به جنبه های هنری آن، و همچنین آگاهی کافی نسبت به سایر علوم وجود داشته باشند که با طرح ها و ایده های جدیدی که ارائه می دهند، پاسخ این نیازها را از تصور به بهترین شکل ممکن به واقعیت تبدیل کنند.

به جز مباحث پایه هنری و زیبایی شناسی، لازم است که در هر موضوع خاص، علوم مرتبط با آن به طور خلاصه فراگرفته شود. زیرا طراحی بدون در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذار بر آن غیر ممکن است. به همین دلیل رشته طراحی صنعتی در نگاه اول یک رشته بسیار گسترده به نظر می رسد که هر کدام از فارغ التحصیلان آن در یک زمینه خاص توانایی هایی دارند که سایر همکلاسی ها و هم رشته های آنان، ممکن است در زمینه دیگری تبحر داشته باشند.

یک طراح صنعتی ممکن است علاوه بر دانش هنری طراحی، با توجه به زمینه تخصصی مورد علاقه خود، اطلاعات جامعی در زمینه مواد، مکانیک، برق و کامپیوتر، کنترل، پزشکی و حتی دانش های علوم انسانی نظیر روانشناسی، جامعه شناسی و اقتصاد داشته باشد.

طراحی صنعتی به عنوان یک رشته و شغل، آمیخته ای است از علم و هنر. هر یک از دو رکن علم و هنر آنچنان جایگاه محکم و استواری در پیکره طراحی صنعتی دارند که با حذف هر کدام، روند طراحی صنعتی به سرانجام نرسیده و نهایتاً نتیجه کار یا به سمت صنعت صرف منحرف شده و یا به سوی هنر صرف.

 

رشته طراحی صنعتی گرایش ها و زیرگروه های متعددی دارد که مهم ترین آنها عبارتند از:

طراحی محصول: لوازم خانگی/ مبلمان اداری و خانگی / وسایل صوتی و تصویری/ ماشین های اداری/ نوشت افزار / اسباب بازی و غیره.

طراحی دکوراسیون: شامل دکوراسیون خانگی، اداری، تجاری و غیره.

طراحی محیطی: فضا، مبلمان و چیدمان شهری و کلیه فضاهای زیر مجموعه آن نظیر پارک ها، نمایشگاه ها، مراکز خرید، ایستگاه های اتوبوس و تاکسی و کلیه محیط های عمومی، تأسیسات ترافیکی و نظایر آن.

طراحی خودرو: طراحی بدنه و نمای داخلی خودرو.

طراحی بسته بندی: بسته بندی کالا و محصولات مختلف.

طراحی اصلاحی: اصلاح خصوصیات عملکردی یا فرمی یک محصول به منظور بهبود کارایی آن.

صنعت عرصه‌ای است برای تولید و ایجاد چرخه اقتصادی یک کشور که به مقادیر فراوانی سرمایه‌گذاری نیاز دارد. برای آنکه بتواند سودی را حاصل نمود، یکی از مهمترین مکان‌های سرمایه‌گذاری در بخش تولید، راه‌اندازی سایت‌های طراحی صنعتی در کارخانجات است، در این واحدها متخصصان طراحی صنعتی به صورت گروهی در یافتن راهکارهای جدید و خلاق جهت رفع مشکلات موجود در طرح محصولات به بحث و بررسی می‌پردازند و محصول، محیط و یا روشی را خلق می‌کند که نیازهای تعریف شده مخاطب را در جهت حصول به اهدافی نظیر: کاربرد مناسب‌، عملکرد بهتر، لذت، امنیت، سهولت استفاده، آسایش، قیمت مناسب، زیبایی فرم و…، فراهم سازد.

طراحان صنعتی در تکمیل چرخه صنعت و اقتصاد با به کارگیری ابعاد هنری و تفکر خلاق در طراحی، حلقه اتصالی بنیادین هستند و فرآیند طراحی صنعتی اولین مرحله از تولید صنعتی یک کالا بوده و معادله‌ای است جامع برای رسیدن به وضعیت مطلوب و متعادل در طراحی و تولید انبوه محصول، که در حقیقت هدف نهایی آن دستیابی به راهی برای غلبه بر احساسات و رفتارهای واقعی استفاده‌کنندگان و برقراری رابطه‌ای عمیق میان کاربر و محصول می‌باشد.

در روند طراحی صنعتی مانند خیلی از زمینه های دیگر الگوها و سبک های مختلفی وجود دارد که مجموعه ای از ویژگی ها و خصوصیات از پیش تعیین شده را برای سهولت کار در اختیار طراح قرار می دهد. بنابراین هر طراح صنعتی برای طراحی هر یک از موارد بالا می تواند بر اساس شرایط کاری خود، از یک یا چند الگوی طراحی برای خلق ایده و طرح خود بهره ببرد.

با توجه به گرایش های طراحی صنعتی، ابداع، ابتکار، خلاقیت و ایده پردازی از پایه های اساسی کار هر طراح صنعتی می باشد. پس نمی توان به صرف وجود محصولات و روش های فعلی از نوآوری و ابتکار دوری جست.

همواره در پروسه طراحی یک علت خارجی یا یک مخاطب غیر از خود طراح وجود دارد که نیاز طراحی را مطرح می کند. و اینکه طراح صرفاً به رفع نیاز مخاطب توجه و تامل داشته باشد اصلی از اصول اولیه طراحی صنعتی می باشد که مخاطب مداری نامیده می شود.

طراح با توجه به علم و هنر طراحی، محصول، محیط و یا روشی را برای مخاطب خلق می کند که خواسته های تعریف شده او را در جهت حصول به هدف معینی (مثلاً کسب امنیت، آرامش، سهولت استفاده، قیمت ارزان، آرامش و یا حتی لذت) مهیا سازد. طراحان صنعتی آشتی دهندگان صنعت، هنر و اقتصاد هستند و در تمام کارخانجات و خطوط تولید دنیا در راس هرم مدیریت تولید کالا و محصولات قرار دارند.

ایجاد هویت واحد برای یک کالا یا یک گروه کالایی و یا حتی تمامی کالاهای تولیدی یک شرکت از دیگر وظایف طراح صنعتی است. بنابراین آنچه که شما به عنوان هویت کالاهای شرکت هایی همچون SONY، BMW، adidas، arcopal و یا نظایر آن می شناسید، نتیجه مستقیم خلاقیت، فعالیت، طراحی و تجزیه و تحلیل طراحان صنعتی این شرکت ها می باشد.

طراحی صنعتی در دانشگاه

مباحثی که در دوره کارشناسی طراحی صنعتی به دانشجویان آموزش داده می شود دامنه ی بسیار گسترده ای داشته و از تنوع زیادی برخوردارند. مباحث پایه که معمولا در طول چهار ترم اول تحصیل ارائه می گردند شامل:

تاریخ هنر و طراحی، مبانی هنرهای تجسمی و مبانی طراحی صنعتی، کارگاه طراحی، فیزیک، ریاضیات و هندسه، نقشه کشی صنعتی، مواد و روشهای تولید، کارگاههای حجم سازی و مدل سازی، مهندسی عوامل انسانی (ارگونومی) و …. می باشند. پس از آن در طول ۴ ترم بعد، کاربرد این مباحث در قالب پروژه هایی که با موضوعات مشخص تعریف شده اند به دانشجویان آموزش داده می شود. این پروژه های ۱۰ گانه با موضوعاتی نظیر طراحی محیطی، بسته بندی، ارگونومی، طراحی مبلمان، بیونیک، طراحی برای آینده و … تقسیم بندی گشته اند.

آنچه در دوره کارشناسی ارشد طراحی صنعتی به شکل تخصصی تر به آن اهمیت داده شده است مباحث تئوری تخصصی در زمینه طراحی صنعتی می باشد، موضوعات اقتصادی و اجتماعی، جامعه شناسی صنعتی، علوم و فنون جدید و روش های طراحی صنعتی در دنیای امروز ازین جمله مباحث هستند.

معرفی رشته طراحی صنعتی به زبان سوم

دیباچه: آیا باید محصولات زیبا را در موزه‌ها و نمایشگاه‌ها دید؟ یا اینکه باید دنیایی داشته باشیم که زیبایی در گوشه‌گوشه آن جلوه‌گر باشد؟رشته طراحی صنعتی براساس دیدگاه دوم شکل گرفته است. البته نباید تصور کرد که رشته طراحی صنعتی فقط به زیبایی محصولات می‌اندیشد بلکه این رشته معتقد است که در ساخت محصولات مورد استفاده بشر باید از لطافت، زیبایی و ظرافت هنر و همچنین فناوری و کارآیی علم بهره گرفت تا بتوان زندگی زیباتر و راحت‌تری داشت؛ یعنی طراحان صنعتی توسعه دهنده و تکامل‌بخش محصولاتی هستند که ما هر روزه از آنها استفاده می‌کنیم. این رشته‌ که‌ شالوده‌ای‌ از علم‌، صنعت‌ و هنر است‌؛ به‌ طراحی‌ تمامی محصولات‌ می‌پردازد؛ یعنی‌ کلیه‌ لوازم‌، تجهیزات‌ و محصولاتی‌ که‌ مورد استفاده‌ انسان‌ است‌، از لوازم‌ آشپزخانه‌ گرفته‌ تا محصولات‌ بسیار پیچیده‌ مثل‌ سیستم‌های‌ کامپیوتری‌ را طراحی‌ می‌کند. طراحی‌ صنعتی‌ تلاش‌ می‌کند که‌ سختی‌ و خشونت‌ صنعت‌ را از آن‌ بگیرد تا محصول‌ صنعتی‌ برای‌ مشتری‌ لطیف‌ گردد و در این‌ کار هم‌ منافع‌ کارفرما و هم‌ استفاده‌ کننده‌ را در نظر می‌گیرد. گفتنی است که امروزه دیدگاه‌های جدیدی در زمینه طراحی صنعتی ارائه شده است. برای مثال در طراحی باید دقت کرد که کالای مورد نظر به طبیعت ضرری نرساند و قابل بازیافت باشد. یک‌ طراح‌ صنعتی‌ براساس‌ اطلاعات‌ به‌ دست‌ آمده‌، در نهایت‌ با توجه‌ به‌ فرهنگ‌ بومی‌، اقتصاد، روانشناسی‌، دیدگاه‌های‌ هنری‌، روش‌های‌ تولید، تکنولوژی‌ تولید، نوع‌ مواد مورد استفاده‌ و مسائل‌ زیست‌محیطی‌، طرح‌ محصولی‌ جدید را ارائه‌ می‌دهد یا یکی‌ از معایب‌ محصولات‌ قدیمی‌ را برطرف‌ می‌سازد.
توانایی‌های‌ لازم‌
در رشته‌ طراحی‌ صنعتی‌، خلاقیت‌ حرف‌ اول‌ را می‌زند و دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید توانایی‌ نوآوری‌ و تفکر خلاق‌ را داشته‌ باشد؛ یعنی‌ هم‌ هنر و هم‌ صنعت‌ را درک‌ کرده‌ و هم‌ قدرت‌ مدیریت‌ داشته‌ باشد و علاوه‌ بر موارد فوق‌ تا حدودی‌ با مباحث‌ کاربردی‌ علوم‌ پایه‌ مثل‌ فیزیک‌، شیمی‌، هندسه‌ و زیست‌شناسی‌ آشنا باشد. دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید نگاه‌ خود را به‌ اطراف‌ و اشیاء دقیق‌تر کند‌ و پیوسته‌ نیازهای‌ فردی‌ و اجتماعی‌ افراد را در ذهن‌ خود مرور نماید. او باید به‌ راحتی‌ با محیط‌های‌ کاری‌ ارتباط‌ برقرار کرده‌ و تجارب‌ خود را از نظر فنی‌ گسترش‌ دهد به‌ گونه‌ای‌ که‌ بتواند عملکرد طرح‌ خود را کاملاً توجیه‌ نماید و تمامی‌ مراحل‌ اجرایی‌ آن‌ را زیر نظر داشته‌ باشد.
موقعیت‌ شغلی‌ در ایران
متأسفانه‌ در کشور ما تکنولوژی‌ تولید پایین‌ است‌ و ما تولیدات‌ محدودی‌ داریم‌ و ۹۹% همین‌ تولیدات‌ محدود نیز کپی‌ از تولیدات‌ خارجی‌ است‌؛ یعنی‌ کارخانه‌دارها برای‌ طرح‌ جدید سرمایه‌گذاری‌ نمی‌کنند. برای‌ همین‌ فرصت‌های‌ شغلی‌ طراحان‌ صنعتی‌ بسیار محدود است‌. از سوی‌ دیگر در کشور ما ارتباط‌ نزدیکی‌ بین‌ صنعت‌ و دانشگاه‌ وجود ندارد و به‌ همین‌ خاطر صاحبان‌ صنایع‌ این‌ رشته‌ را نمی‌شناسند و حتی‌ در بسیاری‌ از کارخانه‌ها یک‌ مهندس‌ مکانیک‌، کار طراح‌ صنعتی‌ را انجام‌ می‌دهد؛ یعنی‌ هم‌ طرح‌ یک‌ محصول‌ و هم‌ تولید آن‌ برعهده‌ مهندس‌ مکانیک‌ است. بنابراین‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هنوز حضور فعالی‌ در صنعت‌ ندارند و تنها در بحث‌ مبلمان‌ شهری‌، صنعت‌ راه‌آهن‌ و تا حدودی‌ لوازم‌ خانگی‌ و صنعت‌ خودروسازی‌ فعالیت‌ می‌کنند.
درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل

آشنایی‌ با هنر در تاریخ‌ ، مواد و روش‌های‌ ساخت‌، کارگاه‌ طراحی‌ پایه‌ ، مبانی‌ هنرهای‌ تجسمی‌ ، عکاسی‌ پایه‌، ریاضی‌ کاربردی‌ ، نقشه‌کشی‌ صنعتی‌، هندسه‌ ، فیزیک‌ ، شیمی‌ کاربردی‌ ، تاریخ‌ طراحی‌ صنعتی‌، مهندسی‌ عوامل‌ انسانی‌ ، حجم‌سازی‌ ، کارگاه‌ طراحی‌ صنعتی‌ ، فرم‌ و فضا، مدل‌سازی‌ ، هنر و تمدن‌ اسلامی‌ ، طراحی‌ فنی‌ ، طراحی‌ به‌ کمک‌ کامپیوتر، ارزیابی‌ تولیدات‌ صنعتی‌، پروژه‌ طراحی‌ صنعتی‌ (پروژه‌ طراحی‌ صنعتی‌ در هر ترم‌ به‌ یک‌ مسئله‌ خاص‌ مثل‌ بسته‌بندی‌، طراحی‌ صنعتی‌ در حال‌ و آینده‌، مبلمان‌ یا بیونیک‌ می‌پردازد)، اقتصاد و مدیریت‌ تولیدات‌ صنعتی‌، جامعه‌شناسی‌ صنعتی‌ ، پروژه‌ نهایی‌.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ، kanoon

 

پاسخ دهید